Algemeen
Welkom bij de RI&E-handleiding. Hier vind je informatie over het gebruik van de tool.
Inleiding en algemene toelichting bij de RI&E
Van harte welkom bij de RI&E Metaalbewerking! Deze RI&E ondersteunt je om het werk in jouw bedrijf (nog) gezonder en veiliger te maken. In deze handleiding lees je stapsgewijs hoe je de RI&E kunt invullen.
Welke voordelen biedt de RI&E Metaalbewerking?
De RI&E Metaalbewerking biedt belangrijke voordelen:
- Het instrument is specifiek gericht op de situatie in de metaalbewerkingsbedrijven.
- Een bedrijf met maximaal 25 medewerkers dat gebruikmaakt van de RI&E Metaalbewerking en onder de CAO voor het Metaalbewerkingsbedrijf valt, is niet verplicht om de RI&E te laten toetsen door gecertificeerde deskundigen.
- Het instrument biedt de mogelijkheid om zélf mee te denken en te sturen op het belangrijke terrein van de arbeidsomstandigheden. Dit laatste ondanks de ingewikkelde en zeer uitgebreide Arbowetgeving.
- De RI&E Metaalbewerking verwijst zo veel mogelijk naar praktische oplossingen voor geconstateerde knelpunten. Dit zit deels in het instrument zelf en deels gebeurt dit met verwijzingen.
- De actualiteit van de RI&E Metaalbewerking wordt bewaakt. Zo nodig wordt het instrument aangepast, hiervan worden gebruikers uiteraard op de hoogte gesteld.
- Het gebruik van de RI&E Metaalbewerking is kosteloos.
NB Gebruik van de RI&E Metaalbewerking is niet verplicht, maar wél aan te bevelen. Je kunt ook gebruikmaken van de hulpmiddelen die door anderen (bijvoorbeeld de arbodienst) worden aangereikt. Het is ook mogelijk om de RI&E volledig uit te besteden aan een derde. De via een andere weg opgestelde RI&E dient altijd getoetst te worden door gecertificeerde deskundigen.
Wie gaat de RI&E invullen?
Het opstellen van de RI&E, of het meewerken daaraan, is een wettelijke taak van de preventiemedewerker.
Voor bedrijven met meer dan 25 medewerkers moet een preventiemedewerker zijn aangewezen. Bij bedrijven
met 25 of minder medewerkers mag de directeur deze taak zelf invullen. Betrek de preventiemedewerker altijd
bij het uitvoeren van de RI&E. Ook kan het nuttig zijn om de bedrijfsarts of andere arbodeskundigen bij
uitvoering van de RI&E te betrekken om de gezondheid en veiligheid van de medewerkers te bevorderen en
beroepsgerelateerde gezondheidsproblemen te voorkomen. Zo kan bijvoorbeeld de bedrijfsarts de RI&E
gebruiken om oorzaken van verzuim te achterhalen en te helpen bij de hervatting van werk.
Medewerkers betrekken
Verder is het van belang om medewerkers waar mogelijk te betrekken bij het invullen van de RI&E. Je bent vrij
om je inloggegevens aan meer mensen in de organisatie beschikbaar te stellen of hen als gebruiker toe te voegen
en hen een onderdeel van de vragenlijst te laten doorlopen, zoals leidinggevenden, de personeelsfunctionaris
en de technische dienst, maar ook andere medewerkers. Vaak is het handiger om deze medewerkers niet de
digitale lijst in te laten vullen, maar via een interview de informatie te verzamelen en vervolgens zelf te verwerken
in de RI&E. Wil je een deskundige betrekken bij de RI&E, dan kan deze het instrument gebruiken. Je kunt er ook
voor kiezen om medewerkers of derden toe te voegen als gebruiker met “alleen-lezen” rechten.
Invullen RI&E, lijst hoofd- en subvragen doorlopen (inventarisatie)
Als gebruiker van de RI&E doorloop je een vragenlijst om de gezondheids- en veiligheidsrisico’s in je bedrijf in
kaart te brengen (inventariseren). Om je onnodig werk te besparen, werken we met hoofd- en sub vragen. Vul
je bij een hoofdvraag bijvoorbeeld in dat er binnen jouw bedrijf niet wordt gelast? Dan krijg je ook geen vragen
over dat onderwerp. Let dus goed op dat je hier geen fouten mee maakt en lees de toelichting bij de vragen
goed.
Plan van Aanpak
Nadat je alle vragen hebt doorlopen, heb je een lijst met maatregelen in jouw bedrijf, ook wel het Plan van
Aanpak genoemd.
Belangrijk is dat je bij het vaststellen van de maatregelen gebruikmaakt van de arbeid hygiënische strategie (AHstrategie). Dit betekent dat maatregelen zo dicht mogelijk bij de bron moeten worden genomen en pas, als dat redelijkerwijs niet kan, maatregelen van een “lager” niveau worden genomen.
In het plan van aanpak moet een tijdschema zijn opgenomen waarbinnen de geconstateerde actiepunten worden opgelost. Hierbij ligt het voor de hand om de grootste risico´s als eerste aan te pakken, maar het kan voorkomen dat kleinere risico’s zonder al te veel moeite kunnen worden opgepakt, dat mag uiteraard ook. Geef medewerkers inzage in de uitkomsten van de RI&E en het plan van aanpak en betrek ze zoveel mogelijk bij de uitvoering ervan.
Arbocatalogus
In de Arbocatalogus 5xbeter (www.5xbeter.nl), een samenwerkingsverband van Koninklijke Metaalunie, FME,
FNV, CNV en de Unie, worden voor een aantal onderwerpen zoals lasrook, gevaarlijke stoffen en fysieke
belasting, verbeterchecks aangeboden. Deze verbeterchecks zijn eigenlijk specifieke RI&E’s. In de RI&E
Metaalbewerking wordt naar deze verbeterchecks verwezen. Als deze zijn gebruikt, zullen over dat onderwerp
verder weinig vragen meer hoeven te worden beantwoord. Actiepunten uit de verbeterchecks moet je zelf
opnemen in het plan van aanpak! Je kunt de rapportages van de verbeterchecks ook als bijlagen bij het
eindrapport toevoegen.
Belangrijk
Belangrijk is om in overleg met medewerkers (indien aanwezig via de personeelsvertegenwoordiging of OR) de
voortgang van het plan van aanpak te bewaken. Een belangrijke coördinerende rol is hier weggelegd voor de
preventiemedewerker van het bedrijf. Verbetering van de arbeidsomstandigheden vraagt immers blijvende
aandacht!
Een RI&E is eigenlijk nooit af. De bedrijfsomstandigheden kunnen veranderen, je kunt nieuwe ervaringen opdoen of tot nieuwe inzichten komen. En ook buiten je bedrijf staan de ontwikkelingen niet stil. Je moet daarom regelmatig nagaan of je de RI&E moet actualiseren. Er is geen vaste, wettelijke termijn voor de actualisering, maar in veel gevallen wordt een periode van 3 à 4 jaar toegepast.
Bijstellen is verplicht als:
- de bedrijfssituatie wijzigt (er vinden bijvoorbeeld nieuwe activiteiten plaats); of
- er sprake is van een verbouwing of verhuizing van je bedrijf; of
- je nieuwe ervaringen of inzichten opdoet (bijvoorbeeld doordat er een ongeval plaatsvindt); of
- de wet- en regelgeving verandert; of
- de stand der techniek wijzigt (er zijn bijvoorbeeld oplossingen gekomen die er eerst niet waren).
Toetsen van de RI&E
De branche-RI&E Metaalbewerking is een erkende branche-RI&E. Dat betekent dat bedrijven met maximaal 25
medewerkers die vallen onder de CAO voor het Metaalbewerkingsbedrijf en de RI&E en het plan van aanpak met
behulp van deze branche-RI&E hebben opgesteld, vrijgesteld zijn van toetsing door een gecertificeerd extern
arbokerndeskundige. In alle andere gevallen is toetsing door één of meer arbokerndeskundigen verplicht.
Let op: uitzendkrachten, inleenkrachten, stagiair(e)s en vrijwilligers gelden als medewerkers. Bepalend is of er
een gezagsverhouding bestaat tussen werkgever en arbeidskracht.
Bedrijven die hun RI&E wel moeten laten toetsen, moeten hiervoor gebruikmaken van een of meer gecertificeerde arbokerndeskundigen. Er wordt hierbij een splitsing gemaakt tussen een zogenaamde systeemtoetsing en een scopetoetsing. De eerste beoordeelt of de RI&E alle wettelijk verplichte onderdelen bevat, de tweede kijkt of alle risico’s juist en afdoende in kaart zijn gebracht. Hiervoor moet de arbokerndeskundige inhoudelijke kennis hebben van de materie. Dat wil zeggen dat deze deskundige alleen op die onderdelen van zijn/haar deskundigheid de RI&E mag beoordelen. Dit zijn de vier arbokerndeskundige beroepsgroepen die door de Arbowet zijn erkend:
- Arbeidshygiënist – richt zich op blootstelling aan schadelijke stoffen, geluid, straling, enz.
- Veiligheidskundige – beoordeelt risico’s op ongevallen en veilige werkomstandigheden.
- Arbeids- en organisatiedeskundige – kijkt naar psychosociale arbeidsbelasting (bijv. werkdruk, ongewenst gedrag).
- Bedrijfsarts – toetst de gezondheidsrisico’s en preventieve maatregelen voor werknemers.
De keuze voor de arbokerndeskundige hangt af van de aard van de risico's binnen het bedrijf.
Hulp nodig?
Heb je in deze handleiding nog geen antwoord gekregen op je vraag of heb je hulp nodig bij het aanpakken van risico’s? 5xbeter biedt kosteloos verbetercoaches aan die je graag verder helpen. Mail naar info@5xbeter.nl of bel 0800 – 555 50
Bij technische vragen over de RI&E Metaalbewerking kun je mailen naar rie@metaalunie.nl.